"Zet uw vergissing recht! Laat de Antwerpenaren niet in de steek"

auteur: 

Peter Mertens

Ik ben in november 2013 tussengekomen om te vragen dat de gemeenteraad advies zou mogen geven in de opmaak van het MER. Schepen Kennis antwoordde toen dat hij niet zag wat de gemeenteraad zou kunnen bijbrengen in dat debat. Ik heb in november ook gevraagd wat er zou gebeuren met het pijnpunt aan het Sportpaleis en de optie die toen al werd gesuggereerd om 40 procent extra verkeer naar de Bischoppenhoflaan te trekken. De schepen weigerde daar toen op in te gaan.

Nu zijn we vier maanden verder, nu is het MER er - zonder advies van de gemeenteraad -  en nu is de beslissing er van de Vlaamse Regering. Alleen zitten we nu met appels en peren. En laat dat nu net niet de bedoeling zijn van een MER.
Wij kunnen niet vergelijken tussen een Oosteweel met variabele tol en een Meccano met variabele tol… omdat dat niet onderzocht is.
Men heeft appels en peren met elkaar vergeleken. Men heeft variabele tol van Oosterweel vergeleken met Meccano zonder variabele tol, ondanks de vraag van stRaten generaal om de variabele tol ook in het Meccano-tracé op te nemen.
Wij kunnen dus niet vergelijken.
Wat betekent Meccano met variabele tol voor de luchtkwaliteit in Antwerpen? Kunnen we die kaart zien?
Bijvoorbeeld de verschilkaart voor wat betreft NO2? Of roet? Of fijn stof? Wat geluidsimpact betreft: mogen we beschikken over de modelleringen ervan bij Meccano met variabele tol, bijvoorbeeld om te begrijpen wat de decibels van dat oplossingsmodel zijn in Deurne, Merksem en Luchtbal?
Wij houden verschillende informatievergaderingen met Geneeskunde Voor Het Volk en de PVDA+, en de mensen vragen ons dat. Wij kunnen die kaarten niet zien, gewoon omdat ze niet zijn onderzocht. Appels en peren. Dat is men aan het vergelijken.
En daarmee stooft men de hele bevolking van Antwerpen een grote peer.

Ten tweede: de beslissing van de Vlaamse regering op Valentijnsdag om voor het BAM-tracé te kiezen, is een herhaling van dezelfde historische miskleun die sinds tientallen jaren het verkeer in en rond Antwerpen verstropt. Een miskleun die van Antwerpen een van de meest vervuilde grootsteden van Europa maakt, zowel op vlak van de files, op vlak van luchtkwaliteit, als op vlak van lawaaioverlast. De ring van Antwerpen is geen ring. Het is een autostrade die door de agglomeratie snijdt.

Ten derde: het BAM-tracé blijft het (internationaal) doorgaand verkeer naar dichtbevolkte en kwetsbare stadsgebieden trekken.
100.000 inwoners en 55 scholen, ziekenhuizen en bejaardenhuizen liggen binnen de ongezonde 500 meter van die ring.
300.000 mensen wonen binnen de 1500 meter, de afstand waarop nog negatieve effecten op de gezondheid worden gemeten.
In Antwerpen rijden dagelijks 300.000 voertuigen over die fameuze ring. Daarvan zijn er 82.000 vrachtwagens, waarvan vier vijfde niet in Antwerpen moet zijn. Het is doorgaand verkeer op de grote Europese transportassen: van Noord-Europa, de Duitse havens en het Ruhrgebied, naar Calais, Zuid-Europa, Rotterdam…  en vice versa.

Ten vierde: onze meest eminente schepen, schepen Van Peel dus, vertelde op 15 februari jongstleden aan De Tijd het volgende: "fijn stof? Dat is demagogie. Twintig jaar geleden was er ook fijn stof. Toen sprak niemand er over."
Neen, en 40 jaar geleden sprak ook niemand over asbest. En veertig jaar geleden moest ook niemand een gordel dragen, en mocht men een fles wijn opdrinken en nog achter het stuur kruipen. Een beetje verantwoordelijkheidszin graag.
Wat zijn de feiten? Zes jaar geleden stelden wij in de groepspraktijk van Geneeskunde voor het Volk in Deurne vast dat bijna de helft van onze kinderen moesten puffen tegen astma. Dat is niet normaal. Terzelfder tijd verscheen in The Lancet een grote studie waarbij 3800 kinderen van de leeftijd van 10 tot 18 jaar gevolgd werden. Bij hen werd ieder jaar een longfunctieonderzoek gedaan. Die kinderen leefden in de nabijheid van een snelweg. Uit dit onderzoek bleek dat kinderen die binnen de 500 meter van de snelweg opgroeiden, een significant slechtere longfunctie hadden op hun achttiende dan kinderen die op meer dan 1500 meter woonden. Dit defect in longfunctie blijft het hele leven lang meespelen. En onder meer vanuit deze bekommernis werd het BAM-tracé door de Antwerpse bevolking in een referendum weggestemd.

Ten vijfde. Inderdaad, bij het referendum speelden zowel gezondheid als mobiliteit als belangrijke motivatie. Wij hebben met de PVDA in 10 wijken meetings gehouden, in totaal meer dan 20 informatie-avonden met duizenden aanwezigen. Samen met dokter Dirk Van Duppen was ik op de meeste van die info-avonden aanwezig. En wat me vandaag enorm stoort is de arrogantie en het hautaine van al diegenen die ik in 2008 en in 2009 in geen velden en wegen heb gezien, maar die nu doodleuk van achter hun bureau verkondigen dat de Antwerpenaar toen 'niet goed wist' waar ze over stemden, en dat zij het - vier jaar later - nu allemaal wel weten. Dat misprijzen voor de inspraak is enorm. Het is bijzonder droevig dat ook de sp.a hier in mee gaat. Vandaag kunnen zij hun vergissing recht zetten: beste vrienden, klamp u niet vast aan de Grasmarkt, maar kies resoluut voor de gezondheid, de mobiliteit en de democratische keuze van de bevolking in Antwerpen.

Ten zesde. Ondanks miljarden investeringen lost deze nieuwe Oosterweelverbinding niets op. Met de kop in het zand en vooruit, dat is het.
1. Ondanks miljarden euro’s aan investeringen verbeteren de files nauwelijks  ten aanzien van de huidige situatie. Waarom? Omdat men niet ambitieus is, en omdat de verwachte mobiliteitswinst wordt opgebruikt door verwachte verkeersaangroei tegen 2020.
2. Ondanks miljarden investeringen geeft het BAM tracé nog een verslechtering van de luchtkwaliteit tegenover huidige situatie in deelgebieden: Luchtbal, Merksem, Deurne Noord
3. En een deel van al dat geld zal moeten worden opgehoest door de arbeidsters en arbeiders die met de auto naar de kaaien, naar hun shiften of naar het werk in de haven moeten. Er komt immers een tolheffing voor alle personenwagens in Liefkenshoektunnel, in nieuwe Oosterweeltunnel én in de nieuwe tunnel onder het Albertkanaal. Tarieven? Destijds – bij Lange Wapper – werden tarieven vastgelegd op 3 euro voor auto, 19 euro voor lichte vracht, en  23 euro voor een vrachtwagen.
4. De duurzame overkapping van de ring wordt onmogelijk. Een overkapping van de huidige ring zou Antwerpen duurzaam bevrijden van luchtvervuiling en lawaaioverlast. Het zou bovendien een bijkomende groene open ruimte van 150 ha kunnen opleveren. Het zou ook de verschrikkelijke barrière tussen de stad en de omliggende districten wegwerken. Maar… de keuze voor Oosterweel maakt overkapping van de ring definitief onmogelijk. De verbreding van de ring aan de Schijnpoort tot 18 baanvakken maakt het technisch onmogelijk te overkappen.

Ten zevende. Niet alleen de grote doelstellingen worden niet gehaald, zelfs de belangrijkste pijnpunten die we al kennen sinds 2008 worden niet opgelost. We overlopen de vijf belangrijkste:

1. Deurne-Noord. Van het Sportpaleis tot achter het waterzuiveringsstation komt een 18 baanvakken breed op- en afrittencomplex, het ‘Hollands complex’. Verwacht wordt dat op het spitsuur tot 40% méér verkeer naar de Bisschoppenhoflaan en het Schijnpoort wordt toegetrokken. De overkapping van de ring wordt zo definitief uitgesloten.
2. Borgerhout. De ring wordt verbreed, er komt meer verkeer en meer fijn stof. Een deel van het Rivierenhof wordt opgeofferd. De huidige parkings aan het Sportpaleis worden werfzones, de site Spoor Oost wordt parking voor 4.500 auto’s. ’t Is maar voorlopig, zegt men…
3. Berchem en Zuidelijke deel van de Ring. Hier komt een verbreding van Ring met 4 à 6 baanvakken. Zeker als de tangenten er niet komen. Wat waarschijnlijk is als men eerst de Oosterweeltunnel aanlegt, omdat er dan geen geld meer zal zijn voor tangenten.
5. Het Noordkasteel verdwijnt als groene long. Er komt een ingewikkeld op- en afrittencomplex.
6. Linkeroever. Het  Sint-Annabos (100 ha) wordt gekapt, tot op 50 meter van de bewoning om een slibstort aan te leggen. De Charles De Costerlaan verdwijnt. De  afrit Gazet Van Antwerpen verdwijnt. Het Zand (sportvelden tussen GVA en Zwijndrecht) wordt een breek-en betoncentrale. Om naar de snelweg te rijden zul je eerst even naar Zwijndrecht moeten. Daar wordt een parallelweg aangelegd, die een stuk hapt uit het Vlietbos. Op Oosterweel komt er een mega- rotonde voor 70.000 vrachtwagens per etmaal, op nauwelijks 500 m van Sint-Anneke Plage.

Ten achtste, bestaan er alternatieven. Met de PVDA+ verdedigen wij een ander, actief mobiliteits- en gezondheidsplan voor Antwerpen: maak de Liefkenshoek tolvrij, zorg dat de A102 wordt aangelegd in de bedding die nu al voorzien werd, voer het rekeningrijden in voor vrachtwagens naar het Duitse Maut-systeem, en zorg dan met de opbrengst ervan dat de hele ring kan overkapt worden

Tot slot: vandaar dat wij volgende motie voorleggen: "de gemeenteraad vraagt aan het stadsbestuur om alle mogelijke juridische en politieke middelen te onderzoeken en te gebruiken die kunnen leiden tot de herziening van het genomen besluit."

Bij het referendum in 2009 hebben de Antwerpenaren kunnen spreken en het BAM-tracé verworpen. Dat deze gemeenteraad nu de moed heeft om de stem van de Antwerpenaren te verdedigen, de stem van het referendum te verdedigen, de stem van de gezondheid en de mobiliteit te verdedigen. En die partijen die zich onder druk van grote contracten en lobbygroepen hebben vergist in het Vlaams Parlement kunnen vanavond deze schande mee recht zetten. En dan kunnen alle partijen opnieuw recht in de ogen van de Antwerpenaren kijken. Ik dank u.