Foto Solidair, Martine Raeymaekers

Zwartrijden in de metro: 5000% boete. Fiscale fraude: amnestie?

Heeft België illegale staatssteun verleend aan multinationals? De Europese Commissie stelt zich vragen bij een aantal “rulings” die aanvaard werden door de Belgische fiscale administratie. Op hetzelfde moment pleiten sommigen voor een nieuwe fiscale amnestie voor grote fraudeurs. “In plaats van de strijd aan te binden tegen de fraude, lijkt deze regering ze te willen bevorderen”, stelt federaal volksvertegenwoordiger en fiscaal specialist van de PVDA, Marco Van Hees.

Er is sprake van regularisatie voor fiscale fraudeurs. Sommigen, zoals Didier Reynders, pleiten nu voor een nieuwe fiscale amnestie. 

Marco Van Hees. Laat ons duidelijk zijn: in 2003 was er de “eenmalige bevrijdende aangifte” (EBA), voorgesteld door Didier Reynders. De “E” in de afkorting drukte het unieke karakter uit van de operatie, waarbij men aan fraudeurs amnestie voorstelde in ruil voor een kleine sanctie, zonder strafrechtelijke gevolgen. Theoretisch moest men deze kans grijpen, want ze zou zich slechts één keer voordoen.

De uitbreiding van deze amnestie is aansporen tot fraude

Toen kwam de “EBA bis”, daarna de “EBA ter”, die recentelijk afliep. Didier Reynders pleit nu voor een “EBA quater”. De uitbreiding van deze amnestie is eigenlijk een aansporen tot fraude. De EBA van 2003 werd verondersteld een eenmalige operatie te zijn, vandaag spreekt men over het invoeren van de vierde versie.

Men mag niet vergeten dat de fiscale fraude volgens sommige studies oploopt tot 20 miljard euro per jaar. Amnestie kan budgettaire inkomsten opleveren, maar er is nog een lange weg af te leggen. Zelfs indien men een klein miljard bijeen scharrelt op enkele jaren tijd, blijft het onevenwicht zeer groot.

Er is een omzendbrief van de fiscale autoriteiten die onthult dat regularisaties nog mogelijk zijn op individuele basis, onder toezicht van de Bijzondere Belastingsinspectie (BBI). Bestaat er een soort straffeloosheid voor fraude?

Marco Van Hees. Wat nu gebeurt is dat men met de belastingcontroleur gaat onderhandelen. Men probeert het op een individueel akkoordje te gooien. Maar de controleurs werken elk op hun eigen manier. De BBI neemt daarom de zaken in handen met de bedoeling de handelswijzen te “harmoniseren”. Voor het ogenblik weten we niet goed wat dat gaat opleveren.

De straf is rond de 50% in geval van fraude. Iemand die zijn metrokaartje niet betaalt, riskeert een straf van 5000%

De vraag is of de wettelijke straffen voor fraudeurs zullen worden toegepast. Zeker omdat deze wettelijke straffen niet hoog zijn: men spreekt van ongeveer 50%. Iemand die zijn metrokaartje niet betaalt, riskeert een straf van 5000% (100 EUR boete bij niet betaling van een kaartje van 2 EUR). Men kan zich de vraag stellen of zo'n lage strafmaat niet aanzet tot frauderen...

Ik stel me globaal vragen over de echte bedoelingen van de regering. De enige maatregel die Elke Sleurs, Staatssecretaris voor bestrijding van de fiscale fraude, nam is het bedrag verhogen waarmee men een liquide transactie kan betalen. Dit bedrag was vroeger 3.000 euro, nu is dat 7.000 euro. In plaats van fraude te bestrijden, lijkt deze regering ze te willen bevorderen. 

De Europese Commissie heeft een onderzoek opgezet naar “illegale staatshulp” in het kader van de “rulings” in België. Waarover gaat dat juist?

Marco Van Hees. “Ruling” is wat men noemt “voorafgaande beslissingen”. Multinationals dienen een fiscale montage in bij de Dienst voorafgaande beslissingen in fiscale zaken (DVB) van de FED Financiën en bekomen, in de grote  meerderheid van de gevallen, een akkoord dat niet kan tegengesproken worden door belastingcontroleurs, zelfs wanneer het verdacht is. Het zijn belastingakkoorden die op maat gemaakt zijn voor bepaalde bedrijven.

Hier spreekt men over de “excess profit ruling”, een wettige maatregel die werkt dankzij het systeem van “ruling”. De “excess profit ruling” laat aan een in België gevestigd filiaal toe de belasting op een deel van de winsten op te heffen, dankzij het feit dat het deel uitmaakt van een multinational. Dit wordt verdedigd door de stelling dat als het zou gehandeld hebben met een ander filiaal buiten haar eigen groep, het minder winst zou gemaakt hebben. Het gedeelte van de winst dat gegenereerd wordt dankzij de link van het filiaal met de multinational is dus aftrekbaar en niet belastbaar. In vele gevallen gaat het om enorme bedragen.

Welke problemen werpt deze praktijk op?

Marco Van Hees. Dit systeem is problematisch om twee redenen. Ten eerste vraagt de wet, op een ietwat vage wijze, dat het moeder- of zusterbedrijf zou belast worden in het eigen land vooraleer de belasting in ons land wordt opgeheven. Maar de DVB past dat principe niet toe en bekijkt niet of het bedrijf voordien belast werd. In vele gevallen past men een dubbele belastingopheffing toe, in naam van het vermijden van een dubbele heffing.

Op maat, dat is het hele principe van de ruling

Een ander probleem is het gebrek aan transparantie. De rulings moeten gepubliceerd worden op de website van de DVB, zelfs al is het op anonieme wijze. Maar alles wat de “excess profit rulings” betreft, wordt dus niet gepubliceerd. Dat is dus totaal ondoorzichtig. Daardoor verdenkt de Commissie België ervan een aanpak op maat toe te passen, wat tegen de Europese regels is. Op maat, dat is het hele principe van de ruling. De Commissie richt zich tegen het meest schandalige aspect van het systeem, maar het gehele systeem is schandalig!